Ontwikkelingen rond Wlz-aanvragen en ouderenzorg

De afgelopen weken is in verschillende media aandacht geweest voor leegstand in verpleeghuizen, terwijl er tegelijkertijd ouderen op wachtlijsten staan. 

CIZ ziet afname in 2025  Het CIZ ziet deze ontwikkeling uiteraard ook. In 2024  constateert het Centrum Indicatiestelling zorg, CIZ een daling in het aantal aanvragen voor de Wlz, die was ingezet in 2023 .  In de eerste helft van 2025 lag het totaal aantal aanvragen voor de Wlz en voor Wet zorg en dwang-artikel 21 ( gedwongen opname ),  meer dan 5% lager dan in dezelfde periode in 2024, en bijna 9% lager dan in 2023.

Het percentage positief beoordeelde aanvragen blijft stabiel. In de eerste tweede kwartalen van 2025 kreeg ongeveer 91% van de aanvragers een positieve uitkomst, vergelijkbaar met voorgaande jaren.

Vervolgonderzoek vanuit de overheid 

Omdat de vraag naar ouderenzorg afneemt terwijl de vergrijzing juist toeneemt, laat het ministerie van VWS op dit moment een verdiepend onderzoek uitvoeren door het RIVM, om een beter beeld te krijgen bij de aanhoudende lagere aanvraagstroom. Dit gebeurt in samenwerking met onder andere het CIZ en met ActiZ, ZN en de NZa. De eerste resultaten worden medio 2026 verwacht.

Afgelopen weken zijn er naar aanleiding van mediaberichten Kamervragen gesteld over leegstanden en indicaties. In haar antwoorden van 6 november 2025 op deze Kamervragen, geeft staatssecretaris Nicki Pouw-Verweij aan dat de criteria voor toegang tot de Wlz niet zijn gewijzigd. Ook zijn er geen aanwijzingen dat het beoordelingskader anders wordt toegepast.

Oorzaken afname Wlz zorg
 

• De afname in WLZ-indicaties kan komen doordat een deel van de mensen die in het verleden een indicatie zouden krijgen, nu thuis meer passende zorg krijgt of zelfstandig kan blijven wonen.
• De toename van wachtlijsten ontstaat echter door een combinatie van een grotere vraag naar zorg (door vergrijzing, meer medische mogelijkheden en een achterblijvend aanbod, mede door personeelstekorten en kwetsbare zorgorganisaties.
• Meer mogelijkheden in de particuliere zorg, als particuliere thuiszorg en particuliere zorginstellingen. 

 Dit leidt ertoe dat de instroom van nieuwe zorgvragers groter is dan de uitstroom, waardoor wachtlijsten langer worden. Oorzaken van de afname in WLZ-indicaties Verbeterde zorg thuis: Voor veel mensen is het mogelijk om (tijdelijk) thuis wonen met de juiste ondersteuning, waardoor de noodzaak voor een WLZ-indicatie voor een instelling kleiner wordt. 

Wachtenden uit voorzorg

Een deel van de mensen met een indicatie kiest ervoor om thuis te blijven wonen totdat de zorg thuis niet meer volstaat. Dit was voorheen niet opgenomen in de officiële wachtlijstcijfers, wat het beeld positiever maakte dan de werkelijkheid. 

Oorzaken van de toename van wachtlijsten is ook een Groeiende zorgvraag: Vergrijzing, toenemende medische mogelijkheden leiden tot een grotere vraag naar langdurige zorg. 

Te kort aan personeel in de zorg 

De zorgsector kampt met een groot tekort aan personeel, wat leidt tot hoge werkdruk, ziekteverzuim en beperkte capaciteit van zorgorganisaties. Kwetsbaarheid van de organisatie: De coronapandemie heeft de kwetsbaarheid van de organisatie van de langdurige zorg blootgelegd en de toegankelijkheid op de proef gesteld. 

Er is daarnaast een verschuiving van intramurale zorg (instelling) naar zorg aan huis, wat binnen de instellingen kan leiden tot leegstand op bepaalde locaties, terwijl de wachtlijsten voor andere zorgvormen oplopen. Hoge instroom, lage uitstroom: De instroom van nieuwe cliënten is groter dan de uitstroom van bestaande cliënten (bijvoorbeeld door overlijden of verhuizing), wat de wachtlijsten verergert.