Leveringsvormen in de Wlz zorg uitgelegd
Leveringsvormen in de Wlz zorg uitgelegd : De Wet langdurige zorg (Wlz) biedt structurele zorg aan mensen die langdurig intensieve zorg nodig hebben. Deze zorg kan op verschillende manieren worden geleverd: zorg in natura (ZIN), een persoonsgebonden budget (PGB) of een combinatie van beide. In dit artikel lees je hoe de leveringsvormen van Wlz-zorg werken, hoe ze zich ontwikkelen en wat de cijfers van de afgelopen jaren laten zien.
Het PGB is een geldbedrag waaruit de cliënt zelf de zorgverlener betaalt, terwijl bij zorg in natura het zorgkantoor de zorg inkoopt bij verschillende zorgaanbieders en de cliënt kiest welke zorgaanbieder de zorg levert. Het grootste deel van de mensen in de Wlz ontvangt de zorg in natura ( de wijkzorg of zorg in een instelling ) Een kleiner deel kiest ervoor zelf zorg te organiseren thuis met een budget en ontvangt de zorg vanuit een pgb of een combinatie van een pgb en zorg in natura. Hierbij valt op dat de grootste groep zorggebruikers (personen boven de 65-jaar) het minst gebruik maakt van een pgb in tegenstelling tot cliënten jonger dan 18 jaar.
Zorg In Natura (ZIN)
PersoonsGebonden Budget (PGB)
Modulair Pakket Thuis (MPT)
Volledig Pakket Thuis (VPT)
De Wet langdurige zorg (Wlz) biedt structurele zorg aan mensen die langdurig intensieve zorg nodig hebben. Deze zorg kan op verschillende manieren worden geleverd: zorg in natura (ZIN), een persoonsgebonden budget (PGB) of een combinatie van beide. In dit artikel lees je hoe de leveringsvormen van Wlz-zorg werken, hoe ze zich ontwikkelen en wat de cijfers van de afgelopen jaren laten zien.
Wat is Wlz-zorg?
De Wet langdurige zorg is bedoeld voor mensen die door een ziekte, beperking of ouderdom voortdurend zorg nodig hebben. Cliënten kunnen de zorg in natura ontvangen (het zorgkantoor regelt de zorg met een aanbieder) of via een PGB, waarmee zij zelf zorg inkopen bij hun gekozen zorgverleners.
PGB of zorg in natura: wat is het verschil?
- Zorg in natura (ZIN): De cliënt ontvangt zorg van een door het zorgkantoor gecontracteerde aanbieder. De administratie en betalingen worden geregeld door het zorgkantoor.
- Persoonsgebonden budget (PGB): De cliënt krijgt een vastgesteld budget waarmee hij of zij zelf zorgverleners betaalt. Dit biedt meer vrijheid, maar vraagt ook om meer eigen verantwoordelijkheid.
Jonge Wlz-cliënten (<18 jaar) kiezen vaker voor een PGB, terwijl ouderen (65+) meestal gebruikmaken van zorg in natura.
Wlz-gebruik naar leveringsvorm en leeftijd (2023)
Uit voorlopige cijfers van 2023 blijkt dat het overgrote deel van de Wlz-cliënten zorg in natura ontvangt. Het aantal cliënten dat kiest voor een PGB of een combinatievorm neemt echter langzaam toe.
Ontwikkeling van Wlz-zorg zonder verblijf
Sinds 2015 groeit het aantal mensen dat Wlz-zorg thuis ontvangt. Er zijn drie hoofdvormen van zorg zonder verblijf:
- Modulair Pakket Thuis (MPT): De cliënt kiest losse onderdelen van zorg, zoals verpleging of dagbesteding.
- Volledig Pakket Thuis (VPT): De volledige zorg wordt thuis geleverd alsof iemand in een zorginstelling woont.
- Persoonsgebonden Budget (PGB): De cliënt ontvangt een budget om zelf zorgverleners in te huren.
2015–2023 groei:
MPT: van 31.000 naar 63.000 cliënten
VPT: van 8.000 naar 25.000 cliënten
PGB: van 33.000 naar 62.000 cliënten
Verschillen per zorgsector
Verpleging en Verzorging (VV)
Het gebruik van VPT en PGB groeit gestaag, met name sinds 2017. Het aantal MPT-cliënten stijgt sneller sinds dat jaar.
Gehandicaptenzorg (GHZ)
Het aandeel PGB- en MPT-gebruikers neemt toe, terwijl het aandeel VPT stabiel blijft.
Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ)
Tot 2020 was zorg zonder verblijf vrijwel afwezig. Sinds de introductie van GGZ-Wonen (2021) is er een sterke groei van zorg buiten instellingen zichtbaar. Behandeling is niet mogelijk buiten een instelling, PGB zorg wordt hiervoor dan ook niet geboden.
Ontwikkeling van Wlz-zorg met verblijf
Het aantal personen dat Wlz-zorg met verblijf ontvangt bleef tussen 2015 en 2020 stabiel rond 200.000. De introductie van GGZ-Wonen in 2021 zorgde voor een toename. Het aandeel cliënten met verblijf en behandeling stijgt vooral binnen de VV- en GHZ-sector.
Belang van keuzevrijheid binnen de Wlz
De verschillende leveringsvormen geven cliënten meer keuzevrijheid. Men kan wonen in een instelling met volledige verzorging, thuis blijven met intensieve zorg (VPT of MPT) of zelf zorg regelen via een PGB. Deze flexibiliteit maakt langdurige zorg persoonlijker en beter afgestemd op de wensen van de cliënt.
